تشخيص دهد كه چه شهرى از نظر عرض و طول بلاد با كوفه يا نجف مساوى است تا ستاره‌اى كه براى نجف و كوفه مىباشد ، علامت براى اين شهرها باشد . بر اين اساس از تعرض به اين طريق براى شناخت قبله خوددارى مىكنيم . راه شناخت قبله در دريا و زيردريايى نيز همين راههاست ، بنابراين بايد در دريا و زيردريايى از سه طريق اوّل استفاده شود . همچنين راه شناخت قبله براى غوّاصان نيز همين راههاست . اگر انسان در دريا يا زيردريايى يا در حال غواصى ، از طريق قطب‌نما و قبله‌نما به قبله يقين پيدا كند بايد به همان طرف نماز بخواند . اگر دو نفر شاهد عادل شهادت دهند كه قبله اين طرف است ، در صورتى كه شهادت آنان هستند به امور حسى باشد - نه اين كه حدس بزنند ، قبله كدام طرف است - به شهادت آنان قبله ثابت مىشود . اگر نتوانست به قبله يقين پيدا كند ، همچنين دو شاهد عادل هم نبودند كه شهادت بدهند ، و پس از جديت كامل گمان پيدا كند كه قبله در اين طرف است بايد به اين گمان عمل كند . در مسافرت به كشورهاى كفر راه شناخت قبله همين سه راه مىباشد . ولى هم‌اكنون بهترين راه براى شناخت قبله در كشورهاى كفر ، قبله‌نما است ، در صورتى كه اطمينان داشته باشيم درست كار مىكند . در مسافرت به كشورهاى اسلامى راه شناخت قبله ، علاوه بر آنچه گفته شد از طريق مساجد و قبرستان مسلمانان در صورتى كه ندانيم اشتباه است ، مىتوان قبله را شناخت . اگر يك نفر از طريق قواعد علمى به قبله شهادت دهد ، در صورتى كه محل اطمينان است مىتوان به قول او عمل كرد . « 1 » اگر نتواند گمان هم پيدا نكند به طرف قبله و چهار طرف در نظر او مساوى باشند در صورتى كه وقت دارد بايد به چهار طرف نماز بخواند ، و اگر وقت تنگ است ، به مقدارى كه وقت دارد بايد به اطراف نماز بخواند . « 2 »

--> ( 1 ) . توضيح المسائل ، مسألهء 782 . ( 2 ) . تحرير ، ج 1 ، ص 141 .